Skąd się biorą kontuzje w piłce nożnej?
Piłka nożna to sport dynamiczny i intensywny. Zespoły biegają, podkładają sobie, walczą o piłkę. W takim otoczeniu kontuzje są nieodłączną częścią gry. Każdy sezon przynosi nowe dramaty - zawodnik upada, wstaje, ale już wiadomo - coś mu się stało.
Głównie możemy podzielić kontuzje na dwie grupy. Pierwsza to kontuzje traumatyczne - wynik bezpośredniego uderzenia, upadku, zderzenia z innym graczem czy z bandą. Druga grupa to kontuzje przeciążeniowe - wynik powtarzalnych ruchów, złej techniki, niedostatecznego odpoczynku. Każdy rodzaj wymaga innego podejścia do leczenia i rehabilitacji.
Statystyki zawodników pokazują, że przeciętnie piłkarz profesjonalny doznaje co najmniej kilku kontuzji podczas kariery. Niektórzy zawodnicy są szczęśliwcy i przechodzą całą karierę bez poważnych problemów. Inni, jak Michu czy Wilfried Bony, walczą przez wiele lat z chronicznymi problemami.
45%
Kontuzje mięśni
20%
Zranienia głowy
25%
Kontuzje więzadeł
10%
Inne
Łydka, udo, kolano - to są części ciała, które piłkarze najczęściej kontuzjują. Są one najbardziej obciążone podczas gry. Każdy bieg, każdy zwrot, każde kopnięcie - to stres dla mięśni i stawów w nogach.
Główne rodzaje kontuzji - od złamań po wywichy
Nie wszystkie kontuzje są równe. Skalę poważności określają medycy, ale każda kontuzja ma swoją historię i sposób leczenia.
Najczęstsze to rozciągnięcia mięśni. Zawodnik przyspieszył, zmienił kierunek, a mięsień w lidze lub udzie wyciągnął się za bardzo. Ból, obrzęk, niemożność normalnego poruszania się. Zwykle to 2-4 tygodnie przerwy. Robert Lewandowski, kiedy miał rozciągnięcie mięśni, musiał pauzować i wrócić do treningów stopniowo.
Skala poważności rozciągnięć
Stopień 1: Mikro-rozdarcie włókien, ból lecz przesunięcie do przodu. Stopień 2: Bardziej znaczące rozdarcie, wyraźny ból. Stopień 3: Całkowite rozdarcie włókna mięśniowego, długa rehabilitacja.
Drugi rodzaj to złamania. Czasami kolizja lub złe przyziemienie doprowadza do pęknięcia kości. Najczęstsze są złamania kości śródstopia lub goleni. To poważna kontuzja - 6 do 12 tygodni unieruchomienia. Luis Enrique, były trener Barcelony, przeszedł złamanie nogi podczas swojej kariery piłkarskiej. To zmienia perspektywę na cały sezon.
Wywichy stawów to dramatyczne momenty. Kolano wysunęło się z miejsca, nawę. W ten moment zawodnik wie, że to będzie długa droga. Wywichy, szczególnie w stawie kolanowym, mogą być katastrofą dla kariery. Niektórzy zawodnicy nigdy w pełni nie wracają do formy.
Urazy złożone są najgorszymi scenariuszami. Zaatakować - zerwanie krzyżaka, zaatakować rozszczelnie się więzadła. Takie przypadki wymagają operacji. Wojciech Szczęsny, wśród bramkarzy, przeszedł skomplikowaną operację po kontuzji. Rehabilitacja trwa miesiące.
Zapobieganie kontuzjom - przygotowanie i profilaktyka
Zawodnik, który trenuje prawidłowo i zachowuje się rozsądnie, ma znacznie mniejsze szanse na kontuzje. To nie gwarancja, ale przyjdzie prawidłowy styl życia sprawia różnicę.
Rozgrzewka to podstawa. Zanim zawodnik zacznie biegać po boisku, jego mięśnie i stawy muszą być przygotowane. Zawodnik profesjonalny spędza czasami 15-20 minut na rozgrzewce. Nie jest to czasa, to inwestycja w zdrowość na pozostałą część sezonu.
Technika to jednak najważniejsza. Zawodnik, który biegnie prawidłowo, który kopie prawidłowo, który ląduje prawidłowo po skoku - ten zawodnik jest chroniony. Trenery pracują z zawodnikami nad techniką. Kat Kat Clattenburg, były arbiter, mówił, że najczęściej urazów następuje z powodu złej techniki, nie przemocy.
Kluczowe elementy profilaktyki: Wzmacnianie mięśni, elastyczność, prawidłowa technika, odpowiednie zacieple się przed meczem, unikanie perfekcjonizmu gdy jest zmęczony, praca nad równowagą i współpracą mięśni.
Siłownia jest przyjaciel piłkarza. Wzmacnianie mięśni, szczególnie mięśni stabilizacyjnych wokół kolan i kostek, zmniejsza ryzyko kontuzji. Zawodnicy spędzają wiele godzin na siłowni. Trening siłowy jest równie ważny co trening techniczny.
Odpoczynek. Tak, to brzmi banalnie, ale zawodnicy, którzy nie śpią wystarczająco, którzy nie regenerują prawidłowo, których ciała są zmęczone - oni mają większe ryzyko kontuzji. Liga angielska zaleca co najmniej 8 godzin snu. Zawodnicy powinni słuchać tego.
Aeracja rozumiana jako przeprowadzanie testów wydolności. Zawodnicy powinni wiedzieć, gdzie są ich granice fizyczne. Przystosowywanie obciążenia treningowego do możliwości każdego zawodnika. Trener powinien być psalmów i monitorować zmęczenie drużyny.
Proces rehabilitacji - od pierwszych dni do powrotu
Zawodnik jest kontuzjowany. Teraz zaczyna się najtrudniejsza część - droga powrotu. Rehabilitacja to nie tylko fizyka, to psychologia, determinacja, cierpliwość.
Pierwszy etap to PRICE - Protect (ochrona), Rest (odpoczynek), Ice (lód), Compression (uciśnięcie), Elevation (podniesienie). W pierwszych godzinach po kontuzji, to jest kluczowe. Lód zmniejsza opuchlizna, ciśniowo ustabilizuje całość. To standard na całym świecie.
Drugi etap to diagnoza. Kto mówi, co się stało? MRI, ultrasound, rentgen - nowoczesne technologie pozwalają dokładnie stwierdzić co się zdarzyło. Czasami zawodnik myśli, że to rozciągnięcie, a okazuje się, że to coś poważniejszego. Liverpool Mats Hummels przeszedł zaawansowane testy i okazało się, że jego "łagodna kontuzja" jest bardziej poważna.
| Etap rehabilitacji | Czas | Główne działania |
|---|---|---|
| Akutny | 0-3 dni | PRICE, diagnostyka, zmniejszanie bólu |
| Wczesny | 3-7 dni | Łagodne ćwiczenia, masaż, elastyczność |
| Wzmacniający | 1-4 tygodnie | Wzmacnianie mięśni, zwiększanie zakresu ruchu |
| Funkcjonalny | 2-8 tygodni | Ćwiczenia dynamiczne, przygotowanie do sportu |
| Powrót do gry | Progresywnie | Treningi z drużyną, mecze towarzyskie, pełny powrót |
Trzeci etap to fizjoterapia. Terapeuta pracuje z zawodnikiem każdego dnia. Ćwiczenia mają na celu przywrócić ruchliwość, siłę, równowagę. To nudne, czasami boli, czasami zawodnik chce się poddać. Ale terapeuta mówi - jeszcze jeden dzień, jeszcze jedno ćwiczenie.
Czwarty etap to psychologia. Zawodnik wraca myślami do momentu kontuzji. "Co gdybym nie wskoczyła tam?" Czy on będzie bezpieczny powracając? Ci którzy mają wsparcie psychologiczne, zwykle wracają szybciej i skuteczniej.
Powrót do pełnej formy - stopniowy proces
Po tygodniach rehabilitacji nadchodzi moment. Zawodnik czuje, że jest gotowy. Ale czy naprawdę? Powrót do pełnej formy to delikatny taniec między ambicją a rozsądkiem.
Zawodnik najpierw trenuje z drużyną na pełnym treningu. Nie w pełni zaangażowany, ale już biegając, już pracując. Potem przychodzą mecze towarzyskie. Zawodnik gra przez 20 minut. Jeśli czuje się dobrze, to następnym razem 30 minut. Stopniowo, powoli.
Cristiano Ronaldo, gdy wrócił z kontuzji w 2014 roku, musiał przejść ten sam proces. Mimo że był Ronaldo, mimo że Liga angielska go czekała, musiał czekać. Trener Ole Gunnar Solskjaer był konserwatywny - lepiej czekać zbyt długo niż ryzykować ponowną kontuzję.
"Powrót z kontuzji to nie tylko fizyka, to zmiana mentalna. Zawodnik musi ponownie nauczyć się wiary w siebie, musi wiedzieć, że jego ciało go nie zawiecie."
— Paco Seirul·lo, fizjoterapeuta Barcelony
Niektórzy zawodnicy nigdy w pełni nie wracają. Ich ciało nie powraca do poprzedniej formy. Lub psychicznie nie potrafią poddać się pełnemu zaangażowaniu. To smutne, ale to rzeczywistość. Michu, walijskie cudo, nigdy nie wrócił do formy z 2013 roku, gdy strzelał gole jak na linii produkcji.
Ale inni, ci silni mentalnie, ci którzy pracują bez przerwy, ci wracają lepsi. Zlatan Ibrahimović, mimo że był wiek, wrócił z poważnej kontuzji krzyżaka i znowu grał na wysokim poziomie. To pokazuje, że jeśli jest wola, jest sposób.
Rola zespołu medycznego i wsparcia
Za każdym zawodnikiem, za każdym powrotem z kontuzji, stoi zespół ludzi. Lekarze, fizjoterapeuci, trenerzy siłowni, psycholodzy, nawet kucharze. Każdy ma swoją rolę.
Lekarz zespołu to kluczowa figura. To on diagnozuje, to on radzi trenerowi, czy zawodnik może grać. Czasami trener chce, aby zawodnik zagrał, ale lekarz mówi - nie, to za ryzykowne. To konflikt interesów, ale medycyna powinna wygrać.
Fizjoterapeuta? To zawodnikiów. Codziennie pracuje z zawodnikiem. Zna jego limitacje, jego możliwości. Czasami daje zawodnikowi nadzieję, czasami realne poglądy. "Twoja regeneracja postępuje powoli, ale idzie w dobrym kierunku."
Trener siłowni pracuje nad siłą. Zawodnik musi być silny aby wrócić. Niewystarczające jest tylko przywrócenie ruchliwości. Musi być stanowisku, odporna na uderza.
Psycholog sportowy jest czasami zaniedbany. Ale to on pomaga zawodnikowi przejść przez fazy zaparcia, gniewu, depresji. Zawodnik, który miał depresję po kontuzji, jest zawodnikiem zagrożonym. Psychologiczne wsparcie jest niezastąpione.