Historia mundiali — Mistrzostwa Świata 1930–2022

Mistrzostwa Świata FIFA to najważniejszy turniej piłkarski na świecie, rozgrywany co 4 lata od 1930 roku (z przerwą 1942-1950 z powodu II wojny światowej). Przez 22 edycje tytuł zdobyło 8 różnych reprezentacji, a Brazylia jest rekordzistką z 5 tytułami (1958, 1962, 1970, 1994, 2002).

Turniej ewoluował od skromnego początku w Urugwaju (13 drużyn w 1930 roku) po globalną imprezę z 48 zespołami w 2026 roku. Pierwsze mistrzostwa wygrał gospodarz — Urugwaj — pokonując Argentynę 4:2 w finale na Estadio Centenario w Montevideo przed 68 tysięcami widzów. Wśród 13 uczestników były 4 europejskie drużyny, które odbyły dwutygodniową podróż morską do Ameryki Południowej.

Historia mundiali to zbiór legendarnych momentów, które na zawsze zapisały się w pamięci kibiców. Pelé — jedyny piłkarz z trzema tytułami MŚ (1958, 1962, 1970) — strzelił hat-trick w finale 1958 w wieku zaledwie 17 lat, a w 1970 poprowadził Brazylię do „idealnego mundialu" — 6 zwycięstw w 6 meczach. Brazylia 1970 z Jairzinho, Gérsonem i Rivellino jest powszechnie uważana za najlepszą drużynę w historii piłki nożnej.

Diego Maradona w 1986 roku w Meksyku zagrał jeden z najlepszych turniejów w historii. Jego „Ręka Boga" przeciwko Anglii w ćwierćfinale (kontrowersyjny gol ręką) i „gol stulecia" (60-metrowy slalom mijający 5 obrońców) w tym samym meczu to dwa najczęściej odtwarzane momenty w piłce nożnej. Maradona praktycznie sam na plecach zaniósł Argentynę do tytułu, strzelając 5 goli i notując 5 asyst.

Finał MŚ 2022 w Katarze — Argentyna 3:3 Francja (karne 4:2) — jest uważany za najlepszy finał w historii. Lionel Messi strzelił dwa gole i poprowadził Argentynę do upragnionego triumfu, ale Kylian Mbappé odpowiedział hat-trickiem w zaledwie 97 minut (w tym dwóch goli w 97 sekund!). Mecz był dramatyczny od pierwszej do ostatniej minuty dogrywki.

Mistrzostwa Świata przechodziły liczne zmiany formatu. Pierwsza edycja w 1930 roku zgromadziła zaledwie 13 drużyn bez regularnych eliminacji. W 1934 wprowadzono kwalifikacje, a format pucharowy (każdy mecz to eliminacja) obowiązywał do 1938. Po przerwie wojennej, MŚ 1950 w Brazylii miały oryginalny format z finałową rundą grupową zamiast meczu finałowego — Urugwaj pokonał Brazylię 2:1 w legendarnym „Maracanazo".

Format 16 drużyn z fazą grupową i pucharową ustabilizował się od 1958 do 1978. W 1982 liczba uczestników wzrosła do 24 (z dwoma rundami grupowymi), a w 1998 do 32 drużyn w 8 grupach po 4 — format, który obowiązywał przez 24 lata. Teraz MŚ 2026 przynoszą kolejną rewolucję — 48 drużyn, 12 grup i nowa runda 1/16 finału. Łącznie 104 mecze w 39 dni — prawie dwukrotnie więcej piłki niż w Katarze 2022.

Najwięcej goli w historii mundiali strzelił Niemiec Miroslav Klose (16 goli w 4 turniejach), wyprzedzając brazylijskiego Ronaldo (15). Polak Grzegorz Lato z 10 golami mundialowymi (w tym 7 w 1974, kiedy został królem strzelców) jest jedynym Polakiem w top 20 wszech czasów. Czy na MŚ 2026 Messi doda do swoich 13 goli? Czy Mbappé (12 goli w 2 turniejach!) pobije rekord Klose? To pytania, na które odpowie mundial w Ameryce Północnej.