Podstawy gry - co musisz wiedzieć na start
Koszykówka to prosta gra. Dwie drużyny, jedna piłka, dwa kosze. Wrzuć piłkę do kosza przeciwnika więcej razy niż on do twojego. Brzmi łatwo? W zasadzie tak - choć diabeł tkwi w szczegółach.
5v5
zawodników na boisku
28.5x15m
boisko (FIBA)
3.05m
wysokość kosza
40/48 min
czas gry (FIBA/NBA)
Cel gry
Zdobyć więcej punktów niż przeciwnik, wrzucając piłkę do kosza. 2 punkty za rzut z pola, 3 za rzut zza linii, 1 za rzut wolny.
Punktacja - ile za co?
W koszykówce nie ma jednego typu "gola". Punkty zależą od miejsca, z którego rzucasz. To sprawia, że strategia jest kluczowa.
| Rodzaj rzutu | Punkty | Opis |
|---|---|---|
| Rzut z pola (2-pkt) | 2 | Z wewnątrz łuku 3-punktowego |
| Rzut za 3 punkty | 3 | Zza łuku (6.75m FIBA, 7.24m NBA) |
| Rzut wolny | 1 | Po faulu, z linii rzutów wolnych |
Ciekawostka: Stephen Curry zrewolucjonizował NBA, udowadniając że rzuty za 3 punkty są matematycznie bardziej opłacalne niż rzuty za 2 z półdystansu.
Czas gry - kwarta po kwarcie
Koszykówka to gra podzielona na kwarty. Ale uwaga - różne ligi mają różne czasy! To jeden z głównych powodów różnic między NBA a resztą świata.
FIBA (Europa, MŚ, Igrzyska)
- 4 kwarty po 10 minut
- Łącznie: 40 minut gry
- Dogrywka: 5 minut
NBA (liga amerykańska)
- 4 kwarty po 12 minut
- Łącznie: 48 minut gry
- Dogrywka: 5 minut
Zegar zatrzymuje się przy każdym gwizdku sędziego, aucie i rzucie wolnym. Dlatego mecze trwają 2-2.5 godziny, mimo że "gry" jest 40-48 minut.
Zegar na atak: Drużyna ma 24 sekundy (FIBA i NBA) na oddanie rzutu. Jeśli nie zdąży - piłka dla przeciwnika.
Faule i rzuty wolne
W koszykówce kontakt jest częsty, ale nie zawsze legalny. Faul to nielegalne użycie ciała do uzyskania przewagi. Konsekwencje zależą od sytuacji.
Faul osobisty
Blokowanie, pchnięcie, trzymanie. 5 fauli = wykluczenie (6 w NBA). Jeśli faul przy próbie rzutu - rzuty wolne.
Faul drużynowy
Po 4 faulach drużyny w kwarcie - każdy kolejny faul to 2 rzuty wolne (bonus).
Faul niesportowy
Agresywny, bez szans na piłkę. Rzuty wolne + posiadanie piłki. 2 takie faule = wykluczenie.
Faul techniczny
Za niesportowe zachowanie, protestowanie, opóźnianie gry. 1 rzut wolny + posiadanie.
NBA vs FIBA - kluczowe różnice
NBA i FIBA to jakby dwa dialekty tego samego języka. Zasady są podobne, ale różnic jest wystarczająco dużo, by wprowadzić zamieszanie. Oto najważniejsze.
| Element | NBA | FIBA |
|---|---|---|
| Czas kwarty | 12 minut | 10 minut |
| Linia 3-punktowa | 7.24m (narożnik: 6.7m) | 6.75m |
| Faule do wykluczenia | 6 | 5 |
| Pole 3-sekundowe | Prostokąt (szersze) | Trapez (węższe) |
| Goaltending | Bardziej restrykcyjne | Można blokować z obręczy |
Goaltending: W NBA nie można dotknąć piłki spadającej na kosz ani gdy jest ponad obręczą. W FIBA - można blokować z obręczy (ale nie gdy piłka już dotknęła tablicy).
Pozycje w koszykówce
Podobnie jak w piłce nożnej, w koszykówce są określone pozycje. Ale granice są płynne - nowoczesna koszykówka wymaga wszechstronności.
Point Guard (PG) - rozgrywający
Mózg drużyny. Organizuje atak, podaje, dyktuje tempo. Zwykle najniższy, ale najlepszy drybler.
Shooting Guard (SG) - rzucający obrońca
Główny strzelec zespołu. Często rzuty za 3 punkty. Michael Jordan, Kobe Bryant grali tu.
Small Forward (SF) - niski skrzydłowy
Najbardziej wszechstronny. Atakuje, broni, zdobywa punkty z różnych pozycji. LeBron James to wzór.
Power Forward (PF) - silny skrzydłowy
Fizyczny gracz blisko kosza. Zbiórki, bloki, punkty pod koszem. Dziś też często rzuca za 3.
Center (C) - środkowy
Najwyższy gracz. Dominuje pod koszem - zbiórki, bloki, łatwe punkty. Shaquille O'Neal to legenda pozycji.