Historia squasha – od szkolnych korytarzy do areny olimpijskiej
Squash narodził się w murach prestiżowej szkoły Harrow w Anglii około 1830 roku. Uczniowie, czekając na swoją kolej do gry w racquets, rozbijali piłki o ściany budynku szkolnego. Szybko odkryli, że dziurkowane piłki z gumy – które "rozgniatały się" (ang. squash) przy uderzeniu o ścianę – dają o wiele więcej możliwości kontroli i sprawiają, że gra jest bardziej dynamiczna.
Kamienie milowe w historii squasha
Pierwsza otwarta dla publiczności hala squashowa powstała w 1883 roku w Oksfordzie. Sport szybko rozprzestrzenił się po całym Imperium Brytyjskim – do Indii, Pakistanu, Australii i Egiptu. W XX wieku squash przekształcił się z elitarnej rozrywki arystokratów w globalną dyscyplinę sportową dostępną dla każdego.
Przełomowym momentem w historii squasha był październik 2023 roku, kiedy Międzynarodowy Komitet Olimpijski oficjalnie zatwierdził debiut squasha na igrzyskach olimpijskich w Los Angeles w 2028 roku. To zwieńczenie wieloletnich starań światowej społeczności squashowej, federacji narodowych, zawodników i entuzjastów tej dyscypliny. Turniej olimpijski odbędzie się na terenie Universal Studios w Hollywood, tuż przed ikonicznym Courthouse Square znanym z filmu „Powrót do przyszłości".
Zasady gry – jak działa squash?
Squash to gra, w której dwóch zawodników (lub czterech w deblu) rywalizuje na zamkniętym korcie, odbijając małą gumową piłkę o ściany. Celem jest zmuszenie przeciwnika do błędu – sytuacji, w której nie zdoła odbić piłki przed drugim odbiciem od podłogi lub uderzy piłkę poza wyznaczone linie.
Podstawowe wymiary kortu squashowego
| Długość kortu | 9,75 m |
| Szerokość kortu | 6,4 m |
| Wysokość przedniej ściany | 4,57 m |
| Wysokość tylnej ściany | 2,13 m |
| Linia tin (dolna granica) | 48 cm od podłogi |
System punktacji i wygrywania setów
Współczesny squash wykorzystuje system punktacji PAR (Point-A-Rally), w którym punkt zdobywa się po każdej wymianie – niezależnie od tego, kto serwował. Gemy rozgrywane są do 11 punktów, przy czym konieczna jest przewaga minimum 2 punktów. Jeśli stan wynosi 10:10, gra toczy się dalej, aż jedna ze stron osiągnie 2 punkty przewagi lub maksymalnie do 13 punktów (w niektórych wariantach).
Pro-tip dla początkujących
Mecz standardowo rozgrywany jest do 3 wygranych gemów (best of 5). W turniejach rozgrywki mogą być skrócone do formatu best of 3. Pamiętaj, że w squashu kluczowe jest panowanie nad centrum kortu – pozycja „T" (przecięcie linii serwisowych) daje maksymalną kontrolę nad grą!
Piłka musi trafić w przednią ścianę powyżej linii tin (metalowej listwy na dole ściany), ale poniżej górnej linii kortu. Może odbić się od ścian bocznych i tylnej przed trafieniem w przednią ścianę. Zawodnicy mogą uderzać piłkę bezpośrednio z powietrza (volley) lub po jednym odbiciu od podłogi.
Technika i podstawowe uderzenia w squashu
Opanowanie techniki w squashu to fundament sukcesu. W przeciwieństwie do tenisa, gdzie liczy się głównie siła, w squashu kluczowa jest precyzja, kontrola piłki i umiejętność czytania gry przeciwnika. Poznajmy podstawowe uderzenia, które musisz opanować.
5 podstawowych uderzeń w squashu
1. Drive (rajd)
Najbardziej fundamentalne uderzenie w squashu. Drive to mocne, równoległe uderzenie wzdłuż ściany bocznej, mające na celu zepchnięcie przeciwnika w głąb kortu. Piłka idealnie powinna lecieć tuż przy ścianie, co utrudnia przeciwnikowi jej odbiór. Drive wymaga dobrej pozycji ciała, rotacji bioder i płynnego ruchu rakiety.
2. Boast (odbicie od ściany bocznej)
Uderzenie taktyczne polegające na celowym trafieniu piłki najpierw w ścianę boczną, zanim dotrze do przedniej ściany. Boast wykorzystuje się, gdy jesteśmy zepchnięci do narożnika kortu i nie mamy możliwości bezpośredniego zagrania do przodu. Wymaga precyzji, aby piłka po odbiciu spadła nisko przy przedniej ścianie.
3. Drop (skrót)
Delikatne, precyzyjne uderzenie mające na celu umieszczenie piłki tuż przy przedniej ścianie z minimalnym odbiciem. Drop to broń ofensywna wymuszająca na przeciwniku szybkie przemieszczenie się do przodu. Najskuteczniejszy, gdy przeciwnik znajduje się w głębi kortu. Wymaga doskonałego wyczucia piłki i miękkiej ręki.
4. Lob (świeczka)
Wysokie uderzenie wysyłające piłkę łukiem pod sam sufit, aby spadła głęboko w tylnej części kortu. Lob daje czas na odzyskanie pozycji centralnej i jest doskonałą odpowiedzią na agresywne zagrania przeciwnika. Dobrze wykonany lob zmusza rywala do cofnięcia się i gry defensywnej.
5. Volley (lot)
Uderzenie piłki bezpośrednio z powietrza, zanim odbije się od podłogi. Volley pozwala utrzymać tempo gry, odbiera przeciwnikowi czas i kontrolę nad wymianą. Wymaga doskonałej koordynacji oko-ręka oraz odwagi, by wychodzić do piłki. Volley może być zarówno ofensywny (volley drop), jak i defensywny (volley drive).
Uwaga – bezpieczeństwo na korcie!
Squash to kontaktowa gra w zamkniętej przestrzeni. Zawsze przestrzegaj zasady „let" i „stroke" – jeśli blokujesz przeciwnikowi drogę do piłki, przerwij wymianę. Rakieta w pełnym zamachu może spowodować poważne kontuzje. Noś okulary ochronne i zachowaj fair play!
Kluczem do sukcesu w squashu jest nie tylko opanowanie poszczególnych uderzeń, ale przede wszystkim umiejętność ich łączenia w płynną sekwencję. Najlepsi gracze potrafią zmieniać rytm gry – od wolnych, kontrolowanych wymian po błyskawiczne, ofensywne zagrania. Pamiętaj: w squashu wygrywa nie ten, kto mocniej uderza, ale ten, kto mądrzej gra.
Squash na igrzyskach olimpijskich LA 2028 – historyczny debiut
Po dziesięcioleciach starań squash wreszcie otrzymał olimpijską nobilitację. W październiku 2023 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski oficjalnie zatwierdził włączenie squasha do programu igrzysk olimpijskich w Los Angeles 2028. To przełomowy moment nie tylko dla zawodników, ale dla całej globalnej społeczności squashowej.
Szczegóły turnieju olimpijskiego
W Los Angeles 2028 wystartuje 16 kobiet i 16 mężczyzn. Turniej odbędzie się w prestiżowej lokalizacji – na terenie Universal Studios w Hollywood, tuż przed kultowym Courthouse Square znanym z trylogii „Powrót do przyszłości". Format rozgrywek został dostosowany do wymogów organizacyjnych z minimalną potrzebą infrastruktury.
Dołączenie squasha do programu olimpijskiego to efekt niesłabnących wysiłków federacji narodowych, zawodników i milionów fanów z całego świata. Squash wcześniej aplikował o miejsce na igrzyskach wielokrotnie – niestety bezskutecznie. Teraz jednak wszystko się zmieniło, a sport ten dołącza do grona dyscyplin olimpijskich obok innych debiutantów w LA 2028: flag footballu, baseballu/softballu, krykieta i lacrosse.
Dlaczego squash zasługuje na miejsce w programie olimpijskim?
Squash gra się w ponad 185 krajach, na wszystkich kontynentach – od Egiptu i Pakistanu po Australię i Amerykę Południową.
Dynamiczne wymiany, błyskawiczne refleksy, atletyzm na najwyższym poziomie – squash to prawdziwe widowisko.
Kobiety i mężczyźni rywalizują na równych zasadach, a gwiazdy kobiecego squasha są równie rozpoznawalne jak ich męscy odpowiednicy.
Kompaktowy kort, krótki czas meczów, łatwe do zrozumienia zasady – idealne dla transmisji telewizyjnych i streamingu.
Obecność squasha na igrzyskach olimpijskich to nie tylko prestiż, ale realna szansa na dalszy rozwój tej dyscypliny. Olimpiada przyciągnie nowych fanów, zwiększy zainteresowanie mediów i może stać się impulsem dla młodych zawodników na całym świecie, którzy teraz będą mogli marzyć o olimpijskim złocie.
Legendy squasha – najwięksi gracze w historii
Squash to sport, który wyprodukował niezwykłe talenty i legendarne postacie. Poznajmy zawodników, którzy na zawsze zapisali się w historii tej dyscypliny.
Jahangir Khan – niezwyciężony mistrz
Jahangir Khan z Pakistanu to bezsprzecznie największa legenda squasha. Od 1981 do 1986 roku pozostawał niepokonany, wygrywając 555 kolejnych meczów – najdłuższa seria zwycięstw w historii profesjonalnego sportu według Księgi Rekordów Guinnessa. To osiągnięcie, które prawdopodobnie nigdy nie zostanie pobite.
Khan zdobył tytuł mistrza świata British Open dziesięć razy z rzędu (1982-1991) oraz sześciokrotnie wygrał World Open. Jego dominacja była tak absolutna, że w szczytowym momencie kariery przeciwnicy wchodzili na kort już z przeświadczeniem o porażce. Jahangir Khan nie tylko wygrywał – on całkowicie kontrolował tę dyscyplinę przez całą dekadę.
Ali Farag – egipski mistrz nowej ery
Ali Farag to jeden z najwybitniejszych zawodników współczesnego squasha. Egipcjanin zdobył tytuł mistrza świata oraz długo utrzymywał pozycję lidera rankingu PSA. Farag znany był z niezwykłej inteligencji taktycznej, spokoju pod presją i nienaganne techniki. W maju 2025 roku zakończył karierę zawodniczą, pozostawiając po sobie spuściznę jednego z najlepszych graczy wszech czasów.
Nour El Sherbini – „Wojowniczka"
Nour El Sherbini, zwana „Wojowniczką", to ikona kobiecego squasha. Egipcjanka jest wielokrotną mistrzynią świata i jedną z najbardziej dominujących zawodniczek w historii. W styczniu 2026 roku zajmowała 2. miejsce w rankingu światowym PSA. El Sherbini to symbol egipskiej dominacji w squashu – kraj ten od lat produkuje najlepszych zawodników na świecie, zarówno kobiet, jak i mężczyzn.
Ciekawostka
Egipt to obecnie absolutna potęga światowego squasha. W rankingach PSA stale dominują egipcjanie. Wzrost popularności squasha w Egipcie rozpoczął się w latach 90. XX wieku i od tego czasu kraj ten wyprodukował niezliczoną liczbę mistrzów świata i olimpijskich.
Wśród innych legend squasha warto wymienić: Nicola Davida z Malezji (8-krotna mistrzyni świata), Ramy'ego Ashour z Egiptu (zwanego „Artystą" za swój kreatywny styl gry) czy Geoffa Hunta z Australii (4-krotny mistrz świata w latach 70.).
Squash jako najzdrowszy sport świata – co mówią badania?
Według prestiżowego magazynu „Forbes", squash został uznany za najzdrowszy sport świata. To nie przypadek – badania jednoznacznie potwierdzają niezwykłe korzyści zdrowotne płynące z regularnej gry w squasha.
Dlaczego squash jest tak zdrowy?
Spalanie kalorii na najwyższym poziomie
Osoba ważąca 70-80 kg podczas godziny intensywnej gry może spalić nawet 1000 kalorii! Nawet przy umiarkowanej intensywności spalisz około 600 kalorii – więcej niż w większości innych sportów.
Kompleksowy trening całego ciała
Squash angażuje wszystkie główne grupy mięśniowe – nogi, pośladki, core, ramiona i plecy. Ciągłe zmiany kierunku, przyspieszeń i zwolnień zapewniają równomierny rozwój muskulatury.
Trening kardio i wytrzymałościowy
Squash to intensywny trening interwałowy HIIT w naturalnej formie. Poprawia wydolność serca, obniża ciśnienie krwi i redukuje ryzyko chorób układu krążenia.
Rozwój koordynacji i refleksu
Ciągłe śledzenie szybko poruszającej się piłki, przewidywanie jej toru i reakcja w ułamku sekundy poprawia koordynację oko-ręka oraz refleks.
Trening umysłu i koncentracji
Squash wymaga nieustannej analizy taktycznej, podejmowania szybkich decyzji pod presją i utrzymania skupienia przez cały mecz. To doskonały trening dla mózgu!
Redukcja stresu i poprawa nastroju
Intensywna aktywność fizyczna uwalnia endorfiny – hormony szczęścia. Squash to doskonały sposób na rozładowanie napięcia i poprawę samopoczucia psychicznego.
Forbes wielokrotnie (sześć razy!) uznawał squash za najzdrowszy sport, wyprzedzając wioślarstwo, pływanie, wspinaczkę skałkową czy jazdę konną. Główne atuty to ciągły ruch, częste zmiany kierunku biegu oraz równomierny rozwój różnych grup mięśniowych.
Dla kogo jest squash?
Squash to sport dla każdego – niezależnie od wieku czy poziomu zaawansowania. Początkujący mogą grać w spokojnym tempie, stopniowo zwiększając intensywność. Dzięki zamkniętemu kortowi możesz grać przez cały rok, niezależnie od pogody. To idealna aktywność dla zabieganych osób – 30-40 minut gry zapewnia trening równy godzinie innych sportów.
Warto podkreślić, że squash to również świetna opcja dla osób chcących schudnąć. Regularna gra (2-3 razy w tygodniu) w połączeniu ze zdrową dietą może przynieść spektakularne rezultaty w redukcji masy ciała. A ponieważ squash jest tak angażujący i kompetytywny, zapomina się o wysiłku – w przeciwieństwie do monotonnego biegania czy ćwiczeń na siłowni.
Squash w Polsce i podstawowy sprzęt do gry
Squash w Polsce – rozwój i perspektywy
Squash w Polsce rozwija się dynamicznie. Obecnie w kraju funkcjonuje ponad 150 klubów squashowych z łącznie ponad 400 kortami. Większość z nich zlokalizowana jest w największych miastach: Warszawie, Krakowie, Wrocławiu, Poznaniu, Gdańsku i Łodzi, ale korty squashowe pojawiają się także w mniejszych ośrodkach.
Liczba graczy i klubów rośnie z roku na rok. Squash w Polsce cieszy się rosnącą popularnością jako sport rekreacyjny – coraz więcej osób, szczególnie mieszkańców miast, wybiera squash jako formę aktywności fizycznej po pracy lub w weekendy. Nowo powstające kluby w całym kraju świadczą o rosnącym zainteresowaniu tą dyscypliną.
Szkolenie młodzieży
Wiele szkół squasha i akademii w Polsce kładzie duży nacisk na szkolenie młodzieży. Regularne obozy treningowe i warsztaty dla młodych graczy promują rozwój dyscypliny i odkrywanie nowych talentów. Polski Związek Squasha organizuje Polską Ligę Squasha oraz rozgrywki pod swoim patronatem, tworząc struktury dla rozwoju zarówno sportu profesjonalnego, jak i amatorskiego.
Podstawowy sprzęt do gry w squasha
Do rozpoczęcia przygody ze squashem potrzebujesz minimalnego wyposażenia. Większość klubów wypożycza rakiety początkującym, ale jeśli planujesz grać regularnie, warto zainwestować we własny sprzęt.
Niezbędny sprzęt squashowy
1. Rakieta squashowa
Rakiety squashowe ważą zwykle 110-200 gramów i wykonane są z grafitu, kevlaru lub ich kombinacji. Początkującym poleca się rakiety o większej główce (head heavy) i balansie skierowanym ku głowicy – dają więcej mocy i są wybaczające dla błędów technicznych. Zaawansowani gracze wybierają rakiety lżejsze, z balansem w rękojeści, zapewniające lepszą kontrolę i manewrowość.
Cena: 150-800 zł (początkujący), 800-2000+ zł (zaawansowani)
2. Piłki squashowe – system kolorowych kropek
Piłki squashowe różnią się poziomem „odbitości" oznaczonym kolorowymi kropkami:
- Niebieska kropka – piłka dla początkujących (największa odbijność, najszybsza)
- Czerwona kropka – piłka dla średnio zaawansowanych
- Pojedyncza żółta kropka – piłka dla zaawansowanych
- Podwójna żółta kropka – piłka turniejowa, profesjonalna (najmniejsza odbijność, wymaga najsilniejszych uderzeń do rozgrzania)
Cena: 10-25 zł za piłkę
3. Obuwie halowe
Specjalistyczne buty do squasha z niepozostawiającą śladów podeszwą, zapewniające doskonałą przyczepność i stabilność podczas szybkich zmian kierunku. Ważne cechy: dobra amortyzacja, wsparcie dla kostki, wentylacja.
Cena: 200-600 zł
4. Okulary ochronne
Choć nie są obowiązkowe, zdecydowanie zalecane! Piłka squashowa poruszająca się z prędkością ponad 200 km/h może spowodować poważne urazy oczu. Profesjonalni gracze zawsze grają w okularach ochronnych.
Cena: 80-300 zł
5. Strój sportowy
Lekka, oddychająca odzież sportowa. Squash to bardzo intensywny sport – przygotuj się na mocne pocenie! Zabierz ręcznik i wodę. W oficjalnych turniejach obowiązuje dress code (biała lub jasna odzież).
Cena: standardowa odzież sportowa
Jak zacząć przygodę ze squashem?
Najlepiej zacząć od lekcji z trenerem lub zagrać z doświadczonym graczem, który wprowadzi Cię w podstawy. Większość klubów oferuje lekcje próbne i wypożyczenie sprzętu. Rezerwacji kortów można dokonać online przez platformy takie jak GoSquash.pl, gdzie znajdziesz ponad 244 kluby w całej Polsce.
Squash to sport dostępny, ekscytujący i niezwykle zdrowy. Nie wymaga licznej grupy znajomych (wystarczy jeden partner do gry), można grać o każdej porze roku, a jeden mecz daje więcej satysfakcji niż godzina na siłowni. Jeśli szukasz sportu, który połączy intensywny trening fizyczny z walką umysłową i świetną zabawą – squash jest dla Ciebie!