Początki - gry z piłką w starożytności
Ludzie kopali piłkę od tysiącleci. Chińczycy, Grecy, Rzymianie, Mezoamerykanie - wszyscy mieli swoje wersje gier z piłką. Ale to jeszcze nie była piłka nożna jaką znamy.
ok. 200 p.n.e. - Chiny
"Cuju" - żołnierze kopali skórzaną piłkę wypełnioną piórami do sieci. FIFA uznaje to za najstarszą formę piłki nożnej.
Starożytna Grecja
"Episkyros" - brutalna gra drużynowa, bliższa rugby niż piłce nożnej.
Średniowieczna Anglia
"Mob football" - całe wsie grały przeciwko sobie, często z przemocą. Kilkukrotnie zakazywana przez królów!
Ciekawostka: W 1314 roku król Edward II zakazał piłki nożnej w Londynie pod groźbą więzienia. Uznał, że zbyt wielu młodych mężczyzn bawi się zamiast ćwiczyć łucznictwo.
1863 - narodziny nowoczesnego futbolu
26 października 1863 roku. Londyn, gospoda Freemasons' Tavern. Przedstawiciele 11 klubów i szkół spotykają się, by ustalić jednolite przepisy. Rodzi się The Football Association - pierwsza federacja piłkarska świata.
Historyczna decyzja
Na spotkaniu zdecydowano, że piłki nie wolno nosić w rękach. Kto się nie zgodził - odszedł i założył... rugby. Tak rozeszły się drogi dwóch sportów.
1863
powstanie FA
1871
pierwszy Puchar FA
1888
pierwsza liga
1904
powstanie FIFA
Ekspansja na świat - od Europy po Brazylię
Brytyjscy żeglarze, kupcy i inżynierowie roznieśli piłkę nożną po świecie. Gdzie pojawiali się Anglicy - tam pojawiały się kluby piłkarskie. To historia globalizacji sportu.
| Rok | Kraj | Pierwszy klub/federacja |
|---|---|---|
| 1889 | Holandia | Koninklijke HFC |
| 1893 | Argentyna | Argentine Association Football League |
| 1894 | Brazylia | São Paulo Athletic Club |
| 1904 | Polska | Cracovia Kraków |
W 1904 roku w Paryżu powstała FIFA (Fédération Internationale de Football Association). Siedem krajów założycielskich: Francja, Belgia, Dania, Holandia, Hiszpania, Szwecja, Szwajcaria. Anglicy? Dołączyli rok później - typowa brytyjska rezerwa.
Mistrzostwa Świata - korona piłki nożnej
1930 rok. Urugwaj, gospodarz pierwszych Mistrzostw Świata. 13 drużyn, jeden stadion w Montevideo, triumf gospodarzy. Tak zaczęła się największa impreza sportowa planety.
Najwięcej tytułów
- 🇧🇷 Brazylia - 5 (1958, 62, 70, 94, 2002)
- 🇩🇪 Niemcy - 4 (1954, 74, 90, 2014)
- 🇮🇹 Włochy - 4 (1934, 38, 82, 2006)
- 🇦🇷 Argentyna - 3 (1978, 86, 2022)
- 🇫🇷 Francja - 2 (1998, 2018)
Legendarne momenty
- 1950 - "Maracanazo" (Urugwaj - Brazylia)
- 1966 - "Gol widmo" (finał)
- 1986 - "Ręka Boga" Maradony
- 2014 - Niemcy 7:1 Brazylia
- 2022 - Finał Argentyna-Francja (3:3)
"Mistrzostwa Świata to nie tylko turniej. To 4 tygodnie, kiedy cały świat mówi jednym językiem - językiem piłki."
— Sepp Blatter (były prezydent FIFA)
Historia piłki nożnej w Polsce
Pierwszy polski klub piłkarski to Cracovia Kraków (1906, choć grano wcześniej). Polska federacja (PZPN) powstała w 1919 roku. Od tamtej pory - wzloty i upadki, ale przede wszystkim wielka pasja narodu.
1938 - Trzecie miejsce na MŚ
Ernest Wilimowski strzelił 4 gole Brazylii, ale Polska przegrała 5:6 po dogrywce. Do dziś legendarny mecz.
1972 - Złoto olimpijskie
Monachium. Polska pokonuje Węgry 2:1 w finale. Złoty medal i start "złotej ery".
1974, 1982 - Brąz na MŚ
Pokolenie Lato, Deyny, Gadochy, potem Bońka i Smolarka. Dwa trzecie miejsca w ciągu 8 lat.
2016 - Ćwierćfinał EURO
Francja. Lewandowski, Błaszczykowski, Piszczek. Najlepszy wynik na ME w historii.
Robert Lewandowski - najlepszy polski piłkarz w historii. Rekordowych 76 goli dla reprezentacji, dwukrotny król strzelców Bundesligi, zwycięzca Ligi Mistrzów z Bayernem.
Współczesna piłka - gdzie zmierzamy?
Piłka nożna w XXI wieku to globalny biznes wart setki miliardów dolarów. To VAR, transfery za 200 milionów euro, kluby należące do państw. To też najpiękniejszy sport świata, który łączy miliardy kibiców.
5 mld
widzów finału MŚ 2022
€222M
rekord transferowy (Neymar)
211
federacji w FIFA
2026
MŚ w USA/Meksyku/Kanadzie
Przyszłość? Więcej technologii (automatyczny VAR), więcej pieniędzy (Super Liga?), więcej globalizacji. Ale też - miejmy nadzieję - wciąż ta sama pasja na ulicach, boiskach osiedlowych i stadionach całego świata.